Telegram'da firibgarlik: o'yin savdosidagi 7 sxema va himoya

· 15 daqiqa o'qish

Telegram'da firibgarlik - bu pulni, o'yin buyumini yoki akkauntni buzib emas, aldab olib qo'yish. Pulni o'zingiz o'tkazasiz, treyd oynasida «tasdiqlash»ni o'zingiz bosasiz, parolni begona saytga o'zingiz kiritasiz. O'yin chatlarida bunday odamni skamer deyishadi, adabiy tilda - firibgar. O'zbekiston IIV Kiberxavfsizlik markazi 2025-yil 26-dekabrda eng oddiy sxemani tasvirlagan: sotuvchi tovar uchun pulni oldindan talab qiladi, pul tushgach akkauntni o'chirib, xaridorni bloklab g'oyib bo'ladi. O'yin savdosida eng ko'p uchraydigan sxemalar yettita, hammasini to'lovdan oldin tanib olish mumkin.

To'lovdan oldin bilib qo'yadigan beshta narsa:

  • Skam - o'zingiz berdingiz, o'g'irlash - sizdan so'ramasdan olib ketishdi. Steam yordam xizmati bu ikki holatni aynan shunday ajratadi, himoya ham har xil.
  • Kimdir «birinchi bo'lib berib, ishonishi» kerak bo'lgan har qanday bitim Roblox ma'lumotnomasida «qilmang» ro'yxatida turadi.
  • Bepul Robux'ni hech kim tarqatmaydi, Roblox buni ochiq yozgan. PUBG Mobile'da UC ham shunday: shartnomaga ko'ra valyuta rasmiy do'kondan yoki o'yin ichidagi mukofot sifatida keladi.
  • Steam'da tasdiqlangan treydni bekor qilib bo'lmaydi: buyumlar oynada, tugmadan oldin tekshiriladi.
  • Shikoyat yozishma o'tgan platformaning o'ziga beriladi: Telegram'da «Report», Roblox'da Report Abuse, Steam'da Report. «Qaytarib berish uchun» pul to'lanmaydi.

Skam va akkauntni o'g'irlash: farqi nimada

Steam yordam xizmati qisqa ta'rif beradi. Skam - bu bir o'yinchi ikkinchisini yolg'on bahona bilan bitimga ixtiyoriy ko'ndirishi: treyd, sovg'a yoki savdo maydonchasida xarid. Bitimdan keyin aldangan tomon yo va'da qilinganini olmaydi, yo kelishilganidan boshqa narsani oladi. O'g'irlash boshqa: akkaunt yoki kompyuterni egasining ruxsatisiz, odatda virus yoki soxta kirish sahifasi orqali olib ketishadi.

Buni nega ajratish kerak. O'g'irlashdan parol, ikki bosqichli tekshiruv va begona sahifaga ma'lumot kiritmaslik odati saqlaydi. Skamdan ular umuman saqlamaydi: hammasini o'z qo'lingiz bilan qilasiz, o'yin nazarida esa bitim qonuniy. Shuning uchun Roblox o'z rasmiy funksiyalaridan tashqarida qilingan bitimda berilgan buyum va Robux'ni qaytarmasligini ochiq yozgan, Steam esa tasdiqlangan treydni bekor qilmaydi. Skamdan yagona himoya - sxemani tugmani bosishdan oldin payqash. Quyida eng ko'p uchraydigan yettitasi.

O'yin savdosidagi 7 ta firibgarlik sxemasi

1. Soxta garant

Rossiya IIV Sankt-Peterburg boshqarmasi 2026-yil sentabrda tasvirlagan sxema akkaunt sotilayotganda ishlatilgan: suhbatdoshning o'zi «garant orqali o'tkazamiz» deb taklif qiladi va havola yoki kontaktni o'zi yuboradi. Havola ochilsa, akkauntga kirish yoki «topshirishni tasdiqlash» kerak bo'lgan sahifa chiqadi. Bahona - «akkauntni tekshirish», «bitim xavfsizligi», «inventar auditi». Login va parol firibgarga ketadi. Havolasiz variantni Rossiya IIV 2025-yil yanvarda Roblox va yana ikkita o'yin misolida tasvirlagan: «xaridor» sotuvchidan tovar unga tegishli ekanini tasdiqlaydigan odamning kontaktini so'raydi. Keyin o'sha odam akkauntining nusxasini boshqa telefon raqamiga ochib, jabrlanuvchiga uning nomidan yozadi: SMS'dan kelgan kodni yoki «blokdan chiqarish uchun» pul so'raydi. Rossiya IIV Kiberpolitsiyasi 2026-yil iyulda yana bir detalni qo'shgan: soxta username haqiqiysidan bitta almashtirilgan harf yoki ortiqcha belgi bilan farq qiladi.

Belgisi: garantni suhbatdosh taklif qildi va o'zi yubordi. Haqiqiysini o'zingiz ochasiz: Telegram qidiruvida username'ni harfma-harf yozib yoki ilgari ishlatgan havolangiz orqali. Garant orqali bitim qanday o'tadi va soxta garant oltita belgidan qanday taniladi - Telegram'dagi garant haqidagi maqolada.

2. «Avval siz»

Eng eski sxema, hali ham ishlaydi. «Buyumni tashla, shu zahoti o'tkazaman», «yarmini o'tkaz, keyin beraman», «skinni bir daqiqaga ber, dyup emasligini tekshiraman». Roblox ma'lumotnomasi taqiqlangan bitimlar ro'yxatida buni ochiq aytadi: biri birinchi bo'lib berib, ikkinchisiga «ishonishi» kerak bo'lgan har qanday kelishuv. Akkaunt yoki buyumni «vaqtincha berish» va o'z narsangizni «siz uchun sotib beradigan» odamga topshirish ham o'sha ro'yxatda. Steam xuddi shu usullarni boshqa nom bilan sanaydi. Biri - «tekshiruv akkauntlari»: buyumni «dyup yoki bag emasligini» tekshirish uchun berish kerak emish. Ikkinchisi - «buyumni ko'paytirish»: o'zingiznikini bering, ikki barobar qaytaramiz. Topshirgandan keyin sizni bloklashadi.

O'zbekistonda ham shunday. IIV Kiberxavfsizlik markazi 2024-yil 8-iyulda xabar bergan ishda toshkentlik 19 yoshli yigit Telegram'da tanishgan sotuvchiga kelishilgan tovar uchun kartaga 1,47 mln so'm oldindan o'tkazgan. Sotuvchi esa tovarni bermay, yozishmani o'chirib, uni qora ro'yxatga kiritgan.

Belgisi: suhbatdosh unga ishonish kerakligini ta'kidlab, obro'siga ishora qiladi. Steam ma'lumotnomasida shunday yozilgan: ishonishni talab qilgan odam katta ehtimol bilan aldayapti, «+rep» izohlar esa oson sotib olinadi.

3. Soxta chek

Siz sotyapsiz, xaridor o'tkazma skrinshotini yuboradi: summa, ismingiz, yashil belgi. Hisobda pul yo'q, lekin «bank ushlab turibdi, bering, vaqtim yo'q». Rossiya IIV 2026-yil sentabrdagi o'sha xabarda pul allaqachon tushgan deb ishontiradigan soxta to'lov skrinshotlarini alohida eslatgan. Steam'da bu sxema «buyum uchun pul» deyiladi: treyddan keyin soxta to'lov kodi yoki begona kartadan olingan sovg'a kartasi yuboriladi, keyin to'lov qaytarib olinadi.

Belgisi: to'lov dalilini xaridor yuboradi. To'lov faqat o'z bank ilovangizda yoki garant bilan o'z chatingizda ko'rinadi; rasm ham, yuborilgan xabar ham uning o'rnini bosmaydi.

4. Fishing havola

«Profilimni tekshir», «garant saytida topshirishni tasdiqla», «mana treyd havolasi, u yerda qulayroq». Sahifa haqiqiysiga o'xshaydi, kirish maydoni esa firibgarga olib boradi. Roblox parolni faqat o'z kirish sahifasida so'rashini yozgan, platformadan tashqariga olib chiqadigan havolani esa ma'lumot o'g'irlash urinishi deb hisoblaydi. Steam treydni tasdiqlash xatini eslatadi: uni «tekshirish uchun» yuborishni so'rashadi, keyin ichidagi havola orqali bitimni tasdiqlashadi. Telegram ma'lumotnomasida qisqa aytilgan: kirish kodini hech kimga, hatto boshqa xizmat va ilovalarga ham aytib bo'lmaydi.

Belgisi: harakat parol yoki kod kiritishni, xatni yuborishni talab qiladi. Haqiqiy bitimga qo'lingizdagi narsa yetadi: o'yin ID'si, treyd oynasi yoki bitim chati.

5. «ID orqali bepul valyuta»

Sayt yoki rolik Robux, gem, gold yoki UC va'da qiladi, faqat o'yin ID'ingiz va «bot emasligingizni tasdiqlash» kerak. 2026-yil sentabrda F6 kompaniyasi YouTube'dagi shunday roliklar konveyerini tasvirlagan. Roblox, Brawl Stars va Standoff 2 valyutasining «kunlik tarqatilishi», ruletkali sayt, keyin telefon raqami va olti xonali kod. Shu bilan messenjer firibgarlar qo'liga o'tadi. Roblox rasmiy bepul Robux tarqatilishi yo'qligini yozgan. PUBG Mobile'ning 2026-yil 17-martdagi shartnomasi 9 (a) bandida UC qayerdan kelishini aytadi: ishlab chiquvchi platformalari orqali xarid yoki, masalan, o'yin ichidagi mukofot. UC'ni «ID orqali» beradigan sayt shartnomada tilga olinmagan.

Belgisi: valyutani o'yin do'konidan tashqarida va'da qilishadi. ID kiritilgandan keyin so'ralgan hamma narsa - telefon, kod, ijtimoiy tarmoq orqali kirish - valyuta haqida emas, akkauntingiz haqida.

6. Bitimdan keyin to'lovni yoki tovarni qaytarib olish

Bu sxema ikkala tomonga uradi. Sotuvchiga keyin qaytarib olinadigan to'lov «to'lanadi». Steam treyddan keyin qaytariladigan yoki o'g'irlangan kartadan olingan sovg'a kartalarini tasvirlaydi. Xaridorga esa begona pulga to'langan valyuta yoki buyum sotiladi, bank to'lovni qaytarganda ishlab chiquvchi sotib olingan narsani olib qo'yadi. PUBG Mobile'ning rasmiy to'ldirish markazi Midasbuy shartlarida bu ochiq yozilgan: firibgarlik bo'lsa operator buyumlarga kirishni o'chiradi yoki ularni qaytarib oladi. Steam ham shunday: o'g'irlangan kartadan sotib olingan «g'alati» buyumlar bo'yicha bitimlar keyinchalik bekor qilinishi mumkin.

Belgisi: valyuta yoki buyumni o'yin do'konidan arzonroq taklif qilishadi, farqni esa «ulgurji», «aksiya» yoki «o'z kanallarim» deb tushuntirishadi. Ishlab chiquvchi xususiy shaxslarga ulgurji chegirma bermaydi: bu yerdagi yagona «chegirma» - begona karta. Valyutani o'yin do'konidan yoki rasmiy to'ldirish markazida o'z ID'ingiz orqali sotib oling.

7. Treydda buyumni almashtirish

Bir narsaga kelishdingiz, treyd oynasiga esa boshqasi tushadi. Steam variantlarni sanaydi. Buyum va'da qilinganiga o'xshaydi, lekin arzonroq. CS:GO skinining sifati oynada Factory New o'rniga Field-Tested, bunday almashtirish ko'pincha qarshi taklifda qilinadi. «Yashirin buyum» - karta va qutilaringiz uyumiga bitta qimmat narsa qo'shilgan. Himoya o'sha ma'lumotnomada: shoshilmang, har bir buyumga sichqonchani olib borib, sifat va tavsifni o'qing, «ikkinchi qismi keyin» degan taklifga ko'nmang. Tasdiqlangan treydni bekor qilib bo'lmaydi. Roblox'da treyd sifati filtri bor: u ochiqdan-ochiq foydasiz takliflarni yashiradi. Account Settings ichidagi Privacy & content restrictions, so'ng Trading & inventory bo'limida yoqiladi, darajalari Low, Medium va High. Almashuv o'yin oynasi orqali o'tadigan alohida o'yinlarda bu filtr ishlamaydi: ma'lumotnomaga ko'ra u platformaning o'zidagi limited buyumlar treydi uchun. O'yin oynasida faqat ko'zingiz va har o'zgarishdan keyin qayta tekshirish saqlaydi.

Belgisi: suhbatdosh tezlashtirishni so'raydi, aynan tasdiqlash paytida chatda savol beradi yoki bitimni bir nechta treydga bo'ladi. Steam yozadi: bitta taklifga istalgancha buyum qo'shsa bo'ladi, bitimni bo'lishga sabab yo'q.

Firibgarlar qanday yozadi: yozishmadagi 5 belgi

Sxema ko'p, uslub bitta. IIV, Steam va Roblox ogohlantirishlarini qo'shsangiz, yozishmada beshta narsa takrorlanadi.

  1. Shoshiradi. «Hozir olaman, 10 daqiqadan keyin ketaman», «kurs o'zgaryapti». Steam: treydga shoshilishga hojat yo'q.
  2. Ishonishga undaydi. «Chatda ikki yildan beri yuraman, istalgan odamdan so'rang», «profilda +rep». Obro' sotib olinadi yoki to'qib chiqariladi; bitimda ishonchning o'rnini staj emas, shart va garant bosadi.
  3. «Tekshirish» bahonasida havola yuboradi. Rossiya IIV xabarida bu «akkauntni tekshirish», «bitim xavfsizligi», «inventar auditi».
  4. Akkauntni ochadigan narsani so'raydi: kod, parol, yuborilgan xat, «bir daqiqaga Google orqali kirish».
  5. «Garant» yoki «kafil»ni o'zi olib keladi va uning nomidan o'zi javob beradi. Steam vositachilar haqida shunday deydi: bitim savdo qoidalariga sig'sa, vositachi kerak emas; buyumni ishonib topshirgan har bir odam sizni aldash imkoniyatini oladi.

Misol suhbat (o'ylab topilgan):

Xaridor: Skinni 1500 ga olaman, faqat tez bo'lsin, ishdan yozyapman. Siz: Bo'ladi, garant orqali. Xaridor: Qanaqa garant, menda 300 ta sharh bor. Treyd havolasini tashlang, hammasini tekshirilgan saytda o'zim rasmiylashtiraman, mana u.

Uchta xabarda beshtadan uchta belgi. Javob yozish shart emas.

Aldangan bo'lsangiz nima qilish kerak

Avval yo'qotishni to'xtating. Parolni begona sahifaga kiritgan bo'lsangiz, uni hoziroq almashtiring va ikki bosqichli tekshiruvni yoqing. Telegram'da bu Settings ichida Privacy and Security, so'ng 2-Step Verification; yoqilgandan keyin kirish uchun SMS'dagi kod ham, parol ham kerak bo'ladi. Steam yozishicha, firibgar parol, pochta va telefonni almashtirgan bo'lsa ham akkaunt yordam xizmati orqali qaytariladi, unga pul to'lab bo'lmaydi: pulni olgach, yana so'raydi.

Keyin dalillar. Yozishmani to'liq, suhbatdoshning username va ID'sini, u yuborgan havolani, o'tkazma chekini, treyd yoki inventar tarixi skrinshotini saqlab qo'ying.

Keyin shikoyat - yozishma qayerda bo'lgan bo'lsa, o'sha yerga. Telegram'da «Report» tugmasi profilda va har bir xabarda bor, kimdir o'zini siz deb ko'rsatsa, ma'lumotnomada @NoToScam akkaunti ko'rsatilgan. Roblox'da bu profil yonidagi va o'yin ichidagi Report Abuse, Steam'da - aybdor profilidagi Report. Steam yordam xizmati suhbat o'tgan maydonchaning o'zida shikoyat qilishni va suhbatdoshni bloklashni so'raydi.

Oxirgisi. Aldovdan keyin ko'pincha «qaytarish xizmati» yozadi: pulni qaytaramiz, faqat oldindan to'lov yoki kod kerak. Bu o'sha «avval siz» sxemasining ikkinchi to'lqini, endi u sizning o'zingiznikini qaytarish istagingizga qurilgan.

Firibgarlik haqida O'zbekistonda qayerga xabar berish

Shikoyat ikki joyga beriladi: yozishma bo'lgan platformaga va, pul ketgan bo'lsa, politsiyaga.

Platformadagi shikoyat yuqorida: Telegram'da «Report», Roblox'da Report Abuse, Steam'da Report. U firibgar akkauntini bloklatadi, lekin pulni qaytarmaydi.

Haqiqiy pul ketgan bo'lsa - karta o'tkazmasi, Click yoki kripto hamyon - O'zbekistonda IIVga murojaat qiling. IIV rasmiy saytida call-markaz raqamlari 102 va 1102 ko'rsatilgan, yozma murojaat esa murojaat.gov.uz orqali yuboriladi. Internet firibgarligi bilan IIV Kiberxavfsizlik markazi shug'ullanadi. Yuqoridagi 2024-yil 8-iyuldagi ishda aybdorni ham shu markaz bo'linmalari aniqlagan, spot.uz yozishicha, ish Jinoyat kodeksining 168-moddasi bo'yicha qo'zg'atilgan. O'sha ish haqidagi xabarda Kiberxavfsizlik markazi bunday holatlarda aynan 102 yoki 1102 ishonch raqamlariga murojaat qilishni so'ragan. Shuning uchun murojaatga kartadan o'tkazma cheki va yozishma skrinshotlari qo'shiladi: bu so'z emas, hujjat. Natijani oldindan hech kim va'da qilmaydi; murojaatda chek va yozishma bo'lsa, tekshirishga asos bor.

Markazning 2025-yil 26-dekabrdagi tavsiyasi ham oddiy: internetdagi xaridda oldindan to'lov qilmang, kutilmagan havola va faylni ochmang.

To'lovdan oldin tekshirish: skam-baza va garant

To'lovdan oldin ikkita ish.

Birinchisi - suhbatdoshni botimizda tekshiring: «⛔️ Скам база» tugmasi, ID yoki nik orqali qidiruv, yozuvlar @p2w_ScamBase kanalida turadi. Bo'sh natija faqat bitta narsani bildiradi: bu odam haqida bizga hali shikoyat tushmagan; tovar va shartlarni o'zingiz tekshirasiz.

Ikkinchisi - aniq odam bilan kelishib bo'lgan bo'lsangiz, to'lovni Telegram-botimizdagi garant orqali qilish mumkin: @p2w_shop_guarant_bot. «📦 Сделки» bo'limida bitim oching, sherikni, tomonlarning rollarini, tovarni va summani ko'rsating, nima bajarilgan deb sanalishini yozing. Komissiya va muddatlarni bot rasmiylashtirishda ko'rsatadi. Qaysi usullar borligini va yakuniy summani bot to'lovdan oldin ko'rsatadi. Siz va'da qilinganini olganingizni tasdiqlamaguningizcha pul bitimda turadi. Shuning uchun «avval siz», soxta chek va buyum almashtirish ma'nosini yo'qotadi: tovarni va'da bilan emas, shart bilan solishtirasiz.

Garant to'lovni himoya qiladi, o'yin qoidalarini emas. O'yin shartnomasi bitimni taqiqlasa, garant uni qonuniy qilmaydi, Roblox ham o'z funksiyalaridan tashqaridagi bitim uchun baribir hech narsa qaytarmaydi. Shartda yo'q narsaga ham garant yordam bermaydi. Shuning uchun shart to'lovdan oldin va raqamlar bilan yoziladi: aynan nima, qanday ko'rinishda, qancha muddatda. Aytaylik, Brawl Stars haqidagi rolikingizga $8 ga prevyu buyurtma qilyapsiz (raqamlar misol uchun):

«Mavsumning top-5 jangchisi» rolikiga 1280×720 prevyu. Menga PNG fayl va manba fayl topshirilganda bajarilgan sanaladi. Rasmda Shelly va «TOP-5» yozuvi bo'lsin. Mening izohlarim bo'yicha tuzatish - ko'pi bilan ikkita. Muddat - to'lovdan boshlab 3 kun.

To'lovdan oldin yana nimani tekshirish va bitim qadam-baqadam qanday o'tishi - garant orqali bitim haqidagi maqolada.

Ko'p so'raladigan savollar

Sodda qilib aytganda, Telegram'da firibgarlik nima?

Bu sizni pul, buyum yoki akkauntga kirishni o'z qo'lingiz bilan berishga ko'ndirish. O'yinchilar bunday odamni skamer deydi, so'z inglizcha scam - aldov so'zidan. Buzg'unchidan asosiy farqi: firibgar hech narsani buzmaydi, hammasini uning o'rniga jabrlanuvchi qiladi.

Oldimda firibgar turganini qanday bilaman?

U shoshiradi, ishonishni so'raydi, «tekshirish uchun» havola yuboradi, kod yoki parol so'raydi, «garant»ni o'zi olib keladi. Chatni yopish uchun beshtadan ikkita belgi yetadi.

Firibgar pulni olib bo'lgan bo'lsa, qaytarib bo'ladimi?

O'yin orqali - yo'q: Roblox va Steam o'z funksiyalaridan tashqaridagi bitimlar uchun hech narsa qaytarmasligini ochiq yozgan. Platformadagi shikoyat, karta orqali to'lagan bo'lsangiz bank, chek va yozishma bilan IIVga murojaat qoladi. Oldindan to'lov so'raydigan «qaytarish xizmati» - yangi aldov.

Skin sotib olayotganda skamga tushmaslik uchun nima qilish kerak?

Faqat o'zingiz ochgan garantdagi bitimga to'lang yoki faqat rasmiy treyd oynasida almashing. Oynadagi har bir buyumni tasdiqlashdan oldin tekshiring, sotuvchi yuborgan havolani ochmang, parol va kodni aytmang, suhbatdoshni skam-bazada tekshiring.

Firibgar «meni aldading, shikoyat qilaman» deb yozyapti. Nima qilay?

Hech narsa. Steam alohida ogohlantiradi: «sizga xato shikoyat tushdi, tezda falon ishni qiling» degan xabar - har doim skamning boshlanishi, yolg'on shikoyatlarni esa yordam xizmati ko'rib ham chiqmaydi. Yozishmani saqlang, suhbatdoshni bloklang.

Telegram'da firibgarlik haqida qayerga xabar beriladi?

Profil yoki xabardagi «Report» tugmasi orqali Telegram moderatorlariga. Pul ketgan bo'lsa - IIV call-markazi 102 yoki 1102 va murojaat.gov.uz orqali yozma murojaat, yoniga chek va yozishma skrinshotlari.

Manbalar

Yana maqolalar